محیط نهشتی سازند باروت در برش باروت آغاجی، شمال غرب کوه‌های سلطانیه، البرز غربی

Abstract

سازند باروت با سن کامبرین پیشین یکی از مهم‌ترین واحدهای سنگ‌چینه‌ای در بازسازی جغرافیای دیرین شمال ایران طی کامبرین آغازین است. در این مطالعه، ما داده‌های رخساره‌ای دقیقی را از این سازند در برش باروت آغاجی واقع در جنوب غرب زنجان، برای بازسازی محیط نهشت دیرینه ارائه می‌دهیم. سازند باروت در این برش از حدود 500 متر نهشته‌های مخلوط سیلیسی آواری و کربناته تشکیل شده است و مرزهای پایین و بالای آن با هر دو سازند سلطانیه و زاگون تدریجی است. هفت رخسارۀ سنگی/ریزرخسارۀ شناسایی‌شده عبارتند از: ماسه‌سنگ‌های آرکوزی قرمزرنگ ریز تا متوسط‌دانه حاوی ساختمان‌های فیزیکی و زیستی جزر و مدی (F1)، گلسنگ‌های سبز تا قرمزرنگ با لامیناسیون ظریف و ساختمان‌های زیستی جزر و مدی (F2)، باندستون استروماتولیتی دولومیتی (F3)، مادستون دولومیتی با شواهد تبخیری‌های اولیه (F4)، باندستون ترومبولیتی دولومیتی (F5)، کنگلومرا/بِرِش کربناته‌ (F6) و وکستون آنکوئیدی دولومیتی (F7). ترتیب روی هم قرارگیری رخساره‌ها به‌صورت چرخه‌های کم‌عمق‌شونده به‌سمت بالا، از ماسه‌سنگ‌های پهنۀ مخلوط گلی–ماسه‌ای در قاعده، پوشیده‌شده با گلسنگ‌های پهنۀ گلی به کربنات‌های بالای جزر و مدی است. شواهد وجود کانی‌های تبخیری در سازند باروت، در کنار وجود دیگر حوضه‌های تبخیری کامبرین زیرین در خاورمیانه، هند و پاکستان، نشان‌دهندۀ شرایط آب و هوایی دیرین گرم و خشک طی نهشت این رسوبات است.